به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، امروزه ماشین ظرف‌شویی یکی از وسایل معمول در بسیاری از خانه‌ها است؛ دستگاهی که با قرار دادن ظروف در محفظه‌های مخصوص و انتخاب یک برنامه شست‌وشو، بخش زیادی از کار شستن ظرف‌ها را انجام می‌دهد. اما پشت این وسیله کاربردی، داستان زنی قرار دارد که در زمانی زندگی می‌کرد که فرصت تحصیل در رشته‌های مهندسی و فعالیت حرفه‌ای در حوزه اختراع برای زنان بسیار محدود بود.
جوزفین گاریس کوکران (Josephine Garis Cochran) در هشتم مارس ۱۸۴۱ در ایالت اوهایوی آمریکا به دنیا آمد. او از کودکی استعداد خوبی در حل مسئله و طراحی راه‌حل‌های فنی داشت و به مهندسی علاقه‌مند بود؛ با این حال، به دلیل محدودیت فرصت‌های آموزشی برای زنان در آن دوره، نتوانست تحصیلات دانشگاهی موردنظرش را در این حوزه دنبال کند.
کوکران در سال ۱۸۵۸ با ویلیام اپرسون کوکران ازدواج کرد و زندگی مشترکشان را در شهر شلبی‌ویل ایالت ایلینوی ادامه داد. یکی از کارهای روزمره‌ای که برای او به مسئله‌ای جدی تبدیل شده بود، شستن ظرف‌ها بود؛ کاری وقت‌گیر که گاهی باعث لب‌پر شدن و شکستن ظروف گران‌قیمت می‌شد.
او تصمیم گرفت دستگاهی بسازد که بتواند این کار را بدون آسیب رساندن به ظروف انجام دهد. بنا بر روایت تالار مشاهیر ملی مخترعان آمریکا، کوکران گفته بود: «اگر قرار نیست شخص دیگری ماشین مکانیکی ظرف‌شویی را اختراع کند، خودم این کار را انجام می‌دهم.»
از یک مشکل خانگی تا اختراعی صنعتی
در سال ۱۸۸۳، پس از مرگ همسرش، کوکران با بدهی‌های پرداخت‌نشده و منابع مالی محدودی روبه‌رو شد. در این شرایط، ایده ساخت ماشین ظرف‌شویی دیگر فقط راهی برای آسان‌تر کردن کارهای خانه نبود؛ او به راهی برای کسب درآمد نیز نیاز داشت.
کوکران با کمک مکانیکی جوان به نام جورج باترز، ساخت نمونه اولیه دستگاه را آغاز کرد. او در سال ۱۸۸۵ درخواست ثبت اختراع خود را با نام اختصاری «J.G. Cochran» ارائه داد و سرانجام در سال ۱۸۸۶ موفق به دریافت حق ثبت اختراع شماره ۳۵۵۱۳۹ در آمریکا شد.
طراحی او با ماشین‌های ظرف‌شویی پیشین تفاوت‌های مهمی داشت. در این دستگاه، ظروف در محفظه‌های سیمی جداگانه قرار می‌گرفتند؛ هر محفظه متناسب با شکل و اندازه بشقاب، فنجان یا نعلبکی طراحی شده بود. این محفظه‌ها داخل یک چرخ افقی درون مخزنی مسی قرار می‌گرفتند و موتور، چرخ را به حرکت درمی‌آورد.
در همین زمان، آب داغ و صابون از قسمت پایین مخزن با فشار به سمت ظروف پاشیده می‌شد و آن‌ها را تمیز می‌کرد. به این ترتیب، ظروف در جای خود ثابت می‌ماندند و برای شست‌وشو نیازی به ساییدن دستی آن‌ها نبود.
اهمیت طراحی کوکران در این بود که برای نخستین بار از محفظه‌های اختصاصی برای نگهداری ظروف و فشار آب به‌جای برس‌ها و ابزارهای ساینده استفاده می‌شد. ماشین‌های قبلی نیز برای شست‌وشوی مکانیکی ظروف طراحی شده بودند، اما برخی از آن‌ها به روش‌هایی مانند ریختن آب جوش روی ظرف‌ها متکی بودند که استفاده از دستگاه را دشوارتر می‌کرد.
چرا کوکران تصمیم گرفت کارخانه خودش را راه‌اندازی کند؟
کوکران برای تولید و فروش اختراعش ابتدا به سراغ شرکت‌های تولیدکننده رفت، اما همکاری با آن‌ها مطابق انتظارش پیش نرفت. او معتقد بود بسیاری از مردان فعال در صنعت مکانیک، به دلیل نداشتن تحصیلات دانشگاهی مرتبط، دانش فنی او را جدی نمی‌گرفتند و حاضر نبودند روش پیشنهادی‌اش را اجرا کنند.
او در توضیح این تجربه گفته بود که کارگران و متخصصان ابتدا اصرار داشتند دستگاه را به روش خودشان بسازند و تنها پس از شکست در روش‌های پیشنهادی‌شان می‌پذیرفتند که طراحی او بهتر است. به گفته کوکران، این روند برایش هزینه‌بر بود.
به همین دلیل، او تصمیم گرفت به‌جای وابستگی به شرکت‌های دیگر، کسب‌وکار مستقلی برای تولید و فروش ماشین ظرف‌شویی راه‌اندازی کند. جورج باترز نیز به‌عنوان سرپرست کارگاه تولیدی با او همکاری کرد.
شرکت «گاریس-کوکران» در ابتدا بازار خود را بر کسب‌وکارهایی متمرکز کرد که روزانه با حجم زیادی از ظروف سروکار داشتند؛ از جمله هتل‌ها، رستوران‌های بزرگ، بیمارستان‌ها و دانشگاه‌ها.
مدل بزرگ این دستگاه می‌توانست حدود ۲۴۰ ظرف را در مدت دو دقیقه بشوید و خشک کند. چنین ظرفیتی برای مراکزی که به شست‌وشوی سریع و مداوم ظروف نیاز داشتند، مزیت مهمی به شمار می‌رفت.
نمایشگاه جهانی شیکاگو؛ فرصتی برای معرفی ماشین ظرف‌شویی
کوکران در سال ۱۸۹۰ به شیکاگو نقل مکان کرد. سه سال بعد، دستگاه او در نمایشگاه جهانی کلمبیا در سال ۱۸۹۳ به نمایش درآمد؛ رویدادی که فرصتی مهم برای معرفی اختراعش به مخاطبان و مشتریان بیشتر فراهم کرد.
ماشین ظرف‌شویی او در این نمایشگاه جایزه‌ای دریافت کرد و پس از آن، در نمایشگاه‌هایی در ایالت‌های ماساچوست، نیویورک و میزوری نیز به نمایش گذاشته شد.
با وجود موفقیت در بازارهای تجاری، فروش این دستگاه به مصرف‌کنندگان خانگی در ابتدا چندان موفق نبود. دلیل اصلی این مسئله، محدودیت امکانات خانه‌ها در آن زمان بود. آب‌گرم‌کن‌های خانگی نمی‌توانستند حجم آب داغ موردنیاز دستگاه را تأمین کنند و برخی کاربران نیز از باقی ماندن مواد صابونی روی ظروف شکایت داشتند.
به همین دلیل، ماشین ظرف‌شویی با وجود کارایی بالا، هنوز برای استفاده عمومی در خانه‌ها آماده نبود.
چرا ماشین ظرف‌شویی چند دهه بعد وارد خانه‌ها شد؟
با گذشت زمان، زیرساخت‌های لازم برای استفاده خانگی از ماشین ظرف‌شویی فراهم شد. افزایش دسترسی خانه‌ها به آب گرم، تولید شوینده‌های مناسب‌تر و تغییر نگرش عمومی نسبت به کارهای خانه، زمینه را برای استقبال گسترده‌تر از این دستگاه فراهم کرد.
بر اساس اطلاعات تالار مشاهیر ملی مخترعان آمریکا، ماشین ظرف‌شویی تا دهه ۱۹۵۰ میلادی به محصولی محبوب‌تر در میان مصرف‌کنندگان خانگی تبدیل نشد.
شرکت تولیدی کوکران بعدها بخشی از مجموعه «کیتچن‌اید» (KitchenAid) شد. این شرکت در سال ۱۹۴۹ نخستین ماشین ظرف‌شویی خود را که بر اساس طراحی کوکران ساخته شده بود، به بازار عرضه کرد.
کوکران در تمام این سال‌ها تنها به طراحی اولیه دستگاه بسنده نکرد. او بر تولید، فروش و حتی نصب ماشین‌های ظرف‌شویی نظارت داشت و همچنان به توسعه و ثبت بهبودهای جدید برای اختراعش ادامه داد.
جوزفین کوکران در سوم اوت ۱۹۱۳ درگذشت. نام او در سال ۲۰۰۶ به تالار مشاهیر ملی مخترعان آمریکا راه یافت.
۲۲۷۲۲۷
