مقدمه: بازار نهادههای دامی در آستانه یک سال تعیینکننده
بازار نهادههای دامی ایران در سال ۱۴۰۵ وارد مرحلهای میشود که بسیاری آن را «سال تعیینکننده» میدانند؛ سالی که در آن سیاستهای وارداتی، شرایط ژئوپلیتیک منطقه، تغییرات عرضه جهانی و ظرفیتهای داخلی میتوانند مسیر صنعت دام و طیور را بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهند. فشار هزینهای بر دامداران، نوسان نرخ نهادههایی مانند ذرت دامی، جو، کنجاله سویا و انواع کنجالههای روغنی و همچنین تحول مسیرهای لجستیک، باعث شده بازار نیازمند تحلیلهای دقیقتری باشد.
در چنین شرایطی، پیشبینی مسیر تازه تأمین و توزیع نهادهها در سال آینده ضرورتی اجتنابناپذیر برای تولیدکنندگان، واردکنندگان و فعالان زنجیره خوراک دام است.
روندهای کلیدی بازار جهانی ذرت و تأثیر آن بر واردات ایران
ذرت دامی همچنان یکی از اصلیترین اجزای جیره دام و طیور ایران است. در سال ۱۴۰۵ پیشبینی میشود واردات ذرت ایران تحت تأثیر ۴ عامل قرار گیرد:
افزایش رقابت بین تأمینکنندگان جهانی
کشورهای صادرکننده اصلی مانند روسیه، اوکراین، برزیل و آرژانتین تلاش دارند سهم بیشتری از بازار ایران کسب کنند. مسیرهای وارداتی از جمله ذرت روس امیرآباد، ذرت روس بندر انزلی و ذرت روس اینچهبرون ریلی در سال ۱۴۰۵ بهدلیل کاهش هزینه حمل و دسترسی مناسبتر، جذابتر خواهند شد.
بازگشت تدریجی ظرفیتهای صادراتی اوکراین
اگر مسیرهای دریایی امنتر شود، ذرت اوکراینی بندر امام خمینی میتواند دوباره سهم قابلتوجهی در بازار ایران به دست آورد.
قدرت رقابتی ذرتهای آمریکای جنوبی
برزیل و آرژانتین بهویژه در کد BIK بندر امام نقش مهمی خواهند داشت. محصولاتی مانند ذرت برزیل BIK بندر امام و ذرت آرژانتینی بندر امام به دلیل کیفیت بالا احتمالاً در جیرههای صنعتی بیشتر دیده خواهند شد.
تداوم جذابیت تولید داخلی در برخی استانها
تولید ذرت داخلی خوزستان و ذرت داخلی کرمان همچنان مزیت قیمت و تازگی دارد، اما حجم آن محدود است و جایگزین واردات نخواهد شد.
وضعیت بازار جو دامی در ۱۴۰۵؛ رقابت میان مسیرهای ریلی و دریایی
جو دامی به دلیل نقش کلیدی در جیره دام سنگین و سبک، یکی از کالاهای پرنوسان بازار است. در سال آینده پیشبینی میشود:
- جو روس امیرآباد و جو روس بندر انزلی بهدلیل نزدیکی مسیر، سرعت تخلیه بالاتر و هزینه حمل مناسب، بازار پررونقی داشته باشند.
- جو قزاق امیرآباد و جو قزاق سرخس ریلی با تکیه بر مسیر ریلی، میتوانند مزیت ثبات در عرضه ایجاد کنند.
- جو وارداتی BIK بندر امام همچنان پرتقاضاترین گزینه برای خریداران بزرگ است.
- جو داخلی استانهای خراسان و کردستان نیز با وجود محدودیت عرضه، بهدلیل قیمت جذابتر، بخشی از نیاز داخلی را پوشش خواهند داد.
در مجموع، تحلیلها نشان میدهد مسیرهای ریلی اینچهبرون و سرخس در سال آینده نقشی مهمتر در تنظیم بازار خواهند داشت.
جایگاه کنجاله سویا در بازار ۱۴۰۵؛ تغییرات جیره و فشار هزینهای
کنجاله سویا (SBM) یکی از حساسترین نهادههای پروتئینی است. سال ۱۴۰۵ احتمالاً شاهد تغییرات مهمی در الگوی عرضه آن خواهیم بود:
1. رشد تقاضای کنجاله سویا برزیلی و آرژانتینی
کیفیت بالا و پایداری پروتئین باعث میشود محصولاتی مانند:
- کنجاله سویا برزیلی ۴۶٪ بندر امام
- کنجاله سویا آرژانتینی بندر امام ۴۶٪
جایگاه خود را در صنعت مرغداری و دامداری صنعتی حفظ کنند.
2. افزایش سهم کنجاله سویا BIK با پروتئین بالا
محصولاتی مانند کنجاله سویا برزیلی BIK ۴۸٪ HP در واحدهای حرفهای با جیرههای دقیقتر تقاضای بیشتری خواهند داشت.
3. قدرت گرفتن کنجاله داخلی
افزایش ظرفیت کارخانجات روغنکشی باعث شده عرضه کنجاله داخلی از استانهای:
خوزستان، گیلان، کرمان و گلستان
در سال آینده نقش مؤثرتری داشته باشد.
4. فشار قیمت بر کنجاله سویا استحصالی و ۴۱٪
این محصولات برای واحدهای کوچکتر و دامهای سبکتر بهصرفهتر خواهند بود.
کنجالههای روغنی؛ بازاری که در ۱۴۰۵ گستردهتر میشود
بهدلیل رشد هزینههای سویا، بسیاری از دامداران و مرغداران به کنجالههای جایگزین توجه بیشتری خواهند کرد.
کنجاله آفتابگردان (SFM)
گزینههایی مانند:
- کنجاله آفتابگردان روس امیرآباد
- انزلی هایپروتئین
- اینچهبرون ریلی
- کنجاله آفتابگردان قزاق امیرآباد
به دلیل فیبر مناسب و قیمت متعادل، تقاضای بیشتری خواهند داشت.
کنجاله کلزا (RSM)
محصولاتی مانند کنجاله کلزا روسی امیرآباد و کنجاله کلزا وارداتی بندر امام میتوانند سهم بیشتری در جیرههای اقتصادی بهدست آورند.
افزایش توجه به منابع انرژی و چربی در جیره ۱۴۰۵
سال ۱۴۰۵ بهدلیل افزایش هزینههای انرژی و خوراک، استفاده از منابع انرژی متمرکز بیشتر خواهد شد:
- پودر چربی وارداتی برای واحدهای حرفهای مرغداری
- پودر چربی داخلی برای دامداریها
- روغن سویا و روغن کلزا خوراک دام بندرعباس برای فرمولاسیونهای اقتصادی
- چربی محافظتشده صابون کلسیمی BIK برای گاوداریهای شیری
- گلیسرین خوراکی تکنیکال بندرعباس برای جیرههای پرانرژی دام سبک
افزایش قیمت ذرت و سویا باعث شده این منابع انرژی نقش کلیدیتری در تنظیم هزینهها داشته باشند.
پیشبینی کلی بازار نهادهها در سال ۱۴۰۵
با جمعبندی روندهای جهانی و داخلی، ۴ پیشبینی مهم برای بازار نهادههای دامی ایران داریم:
- افزایش اهمیت مسیرهای ریلی بهویژه اینچهبرون و سرخس
کاهش هزینه حمل و ثبات تأمین، این مسیرها را جذابتر میکند. - تغییر الگوی جیره و کاهش سهم سویا در برخی بخشها
بهدلیل قیمت بالا، بخشی از تقاضا به سمت کنجاله آفتابگردان و کلزا خواهد رفت. - کاهش سهم برخی کشورها بهنفع تأمینکنندگان جدید
مانند افزایش نقش برزیل و قزاقستان در بازار ایران. - تقویت تولید داخلی اما بدون اثرگذاری چشمگیر بر کاهش وابستگی
تولید داخلی همچنان کمتر از نیاز است و واردات نقش اصلی را حفظ خواهد کرد.
سامانه بازارگاه؛ بازوی تنظیم هوشمند توزیع نهادههای دامی در سال ۱۴۰۵
سامانه بازارگاه در سالهای اخیر به یکی از ستونهای اصلی مدیریت و توزیع نهادههای دامی در کشور تبدیل شده است. این سامانه با هدف ایجاد شفافیت، کاهش واسطهگری و کنترل جریان عرضه، امکان رصد لحظهای موجودی، ثبت سفارش، تخصیص سهمیه و مدیریت حمل را برای دامداران و مرغداران فراهم میکند. در سال ۱۴۰۵ نقش بازارگاه پررنگتر خواهد شد؛ زیرا نوسانات واردات و تغییر مسیرهای تأمین، نیاز به یک سیستم متمرکز و دادهمحور را افزایش میدهد. اتصال ورودیهای بندر امام، امیرآباد و اینچهبرون به این سامانه، توزیع نهادههایی مانند ذرت، جو و کنجاله سویا را منسجمتر کرده و کمک میکند تخصیصها دقیقتر، عادلانهتر و مبتنی بر ظرفیت واقعی واحدهای تولیدی انجام شود. بازارگاه با ارتقای کنترلهای سیستمی و یکپارچهسازی زنجیره تأمین، میتواند در سال آینده نقش تعیینکنندهای در کاهش نوسانات، جلوگیری از کمبودهای منطقهای و بهبود ثبات بازار نهادههای دامی داشته باشد.
جمعبندی
بازار نهادههای دامی ایران در سال ۱۴۰۵ با مجموعهای از فرصتها و چالشها روبهروست. تنوع مسیرهای وارداتی، تغییرات جهانی در قیمت غلات و پروتئینها، فشار هزینهای بر دامداران و افزایش نیاز به مدیریت دقیق جیره، همگی این بازار را حساس و غیرقابلپیشبینی کردهاند. در چنین شرایطی، موفقیت فعالان صنعت وابسته به شناخت مسیرهای تازه تأمین، تحلیل دقیق بازارهای جهانی و استفاده هوشمندانه از ترکیبهای اقتصادیتر در جیره غذایی دام خواهد بود.
سوالات متداول
۱. آیا در سال ۱۴۰۵ قیمت ذرت دامی افزایش خواهد یافت؟
بله، به احتمال زیاد بهدلیل نوسانات جهانی و هزینه حمل، قیمت ذرت وارداتی کمی افزایش خواهد داشت.
۲. کدام مسیر واردات جو بیشترین نقش را خواهد داشت؟
مسیرهای امیرآباد و اینچهبرون ریلی بهدلیل ثبات عرضه و هزینه حمل مناسب اهمیت بیشتری خواهند داشت.
۳. آیا کنجاله سویا داخلی میتواند جایگزین واردات شود؟
افزایش یافته اما هنوز کافی نیست و همچنان واردات نقش اصلی را دارد.
۴. آیا استفاده از کنجاله آفتابگردان در سال آینده افزایش مییابد؟
بله، بهدلیل رشد قیمت سویا، سهم SFM در جیره افزایش مییابد.
۵. کدام منابع انرژی برای جیره ۱۴۰۵ مقرونبهصرفهترند؟
پودر چربی داخلی، گلیسرین تکنیکال و روغن کلزا گزینههای اقتصادیتر هستند.
تجارت دانه کیهان ، بهعنوان واردکننده، تأمینکننده و توزیعکننده معتبر نهادههای دامی در ایران، با شبکه گسترده تأمین و حملونقل، نقشی کلیدی در پایداری زنجیره خوراک دام کشور دارد. این مجموعه با ارائه محصولات استاندارد و خدمات حرفهای، شریک قابلاعتماد فعالان صنعت دام و طیور است.
